Hafif Tuhaf Bir Boğaz

Hafif Tuhaf Bir Boğaz

SALT Beyoğlu’nun giriş mekanı Forum’da 2 Ağustos’a kadar sergilenecek olan NEMESTUDIO‘nun kurucularından mimar Neyran Turan ve ekibinin kurguladığı “Boğaz” enstalasyonu 27 Mayıs akşamı izleyicilerin merakına sunuldu. Enstalasyon, 1990’lardan bu yana yoğun bir petrol boru hattına dönüşen İstanbul Boğazı’nı fiziki ve hayali halleriyle yeniden oluşturmayı deniyor.

Sovyetler Birliği’nin siyasal dönüşümünün ardından Hazar petrolünün 1990’larda dünyaya açılmasıyla İstanbul Boğaz’ının dünyadaki petrol taşımacılığının en yoğun yapıldığı dar geçitlerden biri haline gelişini, diğer geçitlerle karşılaştırıldığında, 14 milyon nüfuslu İstanbul’un içinden geçmesinden ötürü benzersiz bir konumda oluşunu, sert ve dar dönüşleriyle Boğaz’ı seyri en riskli ve zorlu kanallardan biri kılan coğrafi yapısını soyutlayan enstalasyon, mekansal ve hayali deneyim aracılığıyla estetik bir düzleme taşımaya çalışıyor. Proje, İstanbul Boğazı’nın, gerçek topografyasından bağımsız şekilde kıyı çizgisi boyunca yükseltilmesiyle oluşturulan strafor tabakalardan profilleştirilmiş bir ‘coğrafi nesne’ sunuyor. Boğaz’ı kısıtlı bir deneyimsel kesite yaklaştırarak, coğrafi bir büyüklüğü sergilenebilir bir ölçekte mimarlığa ilişkin bir gerilim nesnesine dönüştürüyor. Neyran Turan’ın kendi vurgusuyla sanatçıdan daha çok bir mimar olarak “Boğaz”ı kısıtlı deneyimsel bir nesne-mekan olarak projelendiriyor. Enstalasyona, bir dizi çizim, müzik ve seslerle ifade bulan bir animasyon da eşlik etmekte.

Tam da bu yönüyle bir proje olarak “Boğaz” işinde, özne-nesne karşılaşmasını belirlemeye, kontrol etmeye çalışan bir “authorship” varlığından söz edilebilir görünüyor. Neyran Turan’ın akademik kimliği bu anlamda kurucu bir rol üstlenmiş gibi. Ancak estetik nesnesinin meşruiyetini üstlenen akademik açıklamalar nesnenin kıvrak ve “gerçekle hafif ilişkili” tuhaflığını farklı okumalara açık olma halini biraz yoruyor; yerine estetik nesneyi belirli bir bağlama oturtan, sabitleyen bir anlatı üretiyor. Strafor nesnenin kurduğu imgenin tikelliğinde barınan problematik çoğulluk, animasyonun aşırı kodlanmış göstergelerindeki verili tekil anlam katmanıyla bir miktar kayba uğruyor.

Bu çerçevede açılıştaki sunumun ardından yapılan soru-cevap seansında yöneltilen “neden su yok?”, “neden dolduruyoruz?” gibi izleyici yorumları “iyi bir karşılaşmayı” bilindik yorgunlukların mızıldanmalarına teslim etti: Boğaz işinin yapmaya çalıştığı, Turan’ın kendi ifade tercihiyle, “gerçekle hafif ilişkili” (slightly unfamiliar) soyutlama ve beraberindeki akademik kodlama, İstanbul bilinçaltının kentsel rant arzusu ve endişesinde demirlenerek somutlandı.

bogaz2

® Burak Altınışık

IMG_9010

 

IMG_9009

Yazar

4 Temmuz 1980 Ankara doğumlu. İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü'nde mimarlık lisans (2003), İstanbul Bilgi Üniversitesi'nde yüksek lisans (2007), Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Tarihi ve Kuramı Programı'nda doktora eğitimini (2012) tamamladı. 2005 yılından beri mimarlık tarihi, kuramı ve mimari tasarım odaklı çalışmalarını akademik alanda sürdürüyor.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir